Evde Kayıt için En Yeni Ses Kablosu Kılavuzu

58c-audio-cables-e1418263717739Herkesin en yeni ve mükemmel teçhizat için dikkat kesildiği şu günlerde…

Stüdyoda gözlerden uzak bazı elemanlar vardır ki kolayca ihmal edilir…

Kablolar mesela.

Çünkü düzgün takılan ve çalışan kabloların varlığı bile unutulur…

Esasında olması gereken de budur.

Ancak…

Bu noktaya gelmek için tahmin edildiğinden OLDUKÇA fazla bilgi sahibi olmak gerekir.

Bu nedenle, En Yeni Kayıt Stüdyosu Kabloları Kılavuzu başlıklı bugünün yazısında…

Bu önemli konu ile ilgili bilinmesi gereken her şeyi dipten köşeden çıkararak bir araya getirdim.

Kablolarınızla henüz tanışmadıysanız, bu yazının sonunda tanışacaksınız.

Konuya girelim…

Analog / Dijital Sinyaller

analog-vs-digital-e1417627734191Yeni başlayan herkesin ilk sorusu şöyledir:

Analog ve dijital kabloların farkı nedir?

Kısaca şudur…

  • Analog kablolarbilgiyi elektrik akımı ile aktarır
  • Dijital kablolarbilgiyi uzun bir 1 ve 0 dizisi (yani ikili kod) ile aktarır

Şimdi biz analog konusuna yoğunlaşalım.

Sıradaki başlık…

Analog Kablolara Giriş

Kayıt stüdyosunda 2 tür analog kablo vardır:

  • Balanslı
  • Balanssız

Ve biz bunları 3 seviyedeki ses sinyalini aktarmakta kullanırız:

  • Mikrofon– (balanslı)
  • Enstrüman– (balansSIZ)
  • Line– (balanslı)

Line seviyesi pro audio ekipmanının tamamında kullanılan standart sinyal kuvvetidir. Bu nedenle sinyal kanalına girmeden önce, ilk olarak mik/enstrüman seviyesi sinyalleri line seviyesine boostlanır.

Elektrik gitardan/bastan gelen enstrüman sinyalleri standart gitar kablosuyla iletilir ve ardından direct box ile line seviyesine yükseltilir.

Mikrofonlardan gelen mikrofon sinyalleri standart mikrofon kablosuyla iletilir ve ardından mic preamp ile line’a boostlanır yani yükseltilir.

Mikrofon kablolarıyla ilgili genel bilgiler için bu iletiye bir göz atabilirsiniz:

http://ehomerecordingstudio.com/microphone-cables/

Sıradaki…

Balanslı / Balanssız Kablolar

Yeni başlayanların sorduğu bir sonraki en yaygın soru da şudur:

Balanslı ve balanssız kablo arasındaki fark nedir?

Performans bakımından:

Balanslı kablolar radyo frekansları, elektronik cihazlar gibi yerlerden gelen gürültüden nispeten etkilenmez. Bu nedenle de pro audio için standarttırlar.

Tasarım bakımından:

BALANSLI kabloların 3 teli vardır:

  1. Sinyal (+)
  2. Sinyal (-)
  3. Topraklama

BALANSSIZ kablolarda ise sadece 2 tel vardır:

  1. Sinyal
  2. Topraklama

Balanslı kablodaki 3. tel ilavesi gürültünün kesilmesini mümkün hale getiren olaydır. Çalışma şeklini aşağıda anlatacağım. Şimdiyse temel bilgilerle devam edelim.

Sıradaki…

Analog Konnektör Anlatımı

analog konnektörBalanslı analog kablonun iki ucundan birinde aşağıdaki 3 konnektörden biri bulunur:

  • XLR Erkek– çeşitli donanım girişlerine bağlanır.
  • XLR Dişi mikrofona ve çeşitli donanım çıkışlarına bağlanır.
  • TRS girişlere VE çıkışlara bağlanır.

Bu konnektörlerin her birinin, yukarıda bahsi geçen +, – ve topraklama tellerinden gelen sinyalleri taşıyan 3 kontak noktası bulunur.

  • XLR erkek 3 bacaklıdır
  • XLR dişi 3 deliklidir
  • TRS’nin 3 kısımdan oluşur: Uç, Halka ve Manşon  

Balanssız analog kablolar genellikle bir tek konnektörle bağlanır, o da enstrüman/gitar kablolarında yaygın olarak görülen TS konnektördür.

Sıradaki…

TRS / TS Konnektörler

trs-ts konnektörSıkça sorulan üçüncü soru ise şöyledir arkadaşlar:

TRS ve TS konnektörler arasındaki fark nedir?

Resimde de gördüğünüz gibi, TRS konnektörlerin 3, TS konnektörlerin ise sadece 2 kontak noktası vardır.

TRS konnektördeki ilave 3. kontak noktası, balanslı sinyali taşımaya yardımcı olur.

TRS’nin balanslı telleri aşağıdaki gibidir:

  • = +
  • Halka= –
  • Manşon= Topraklama

TS’nin balanssız telleri ise şöyledir:

  • = +
  • Manşon= Topraklama

Sıradaki konu…

Balanslı Kablolar Gürültüyü Nasıl Keser?

noise cancellingYukarıda, çalışma şeklini tam olarak göstermeye söz vermiştim.

İşte açıklaması:

Ses balanslı kabloya girdiğinde…

Hem (+) hem de (-) teller sinyalin aynı versiyonunu alır…

Tek fark şudur, (-) telin kutbu TERSİNE ÇEVRİLİR.

İki sinyal kablo boyunca ilerlerken HER İKİ tel de balanssız kablo misali gürültü çeker, bununla birlikte

Bunları kablonun diğer ucunda yeniden bir araya getirmeden önce, eksi telin kutbu DEĞİŞİR ve tekrar artı sinyalle eşleşir.

Gürültü paternleri ZIT kutuplarda olunca birbirini götürür ve orijinal sinyal gürültüsüz kalır.

Dahice.

Sıradaki…

Sinyalleri Balanssızdan Balanslıya Çevirme

JDIBuraya kadar muhtemelen kafanızda şu soruyla geldiniz:

Madem daha gürültülü, niye balanssız kablo kullanalım?

Çünkü…

Elektrik gitarların ve diğer enstrümanların tasarımı nedeniyle her zaman balanslı sinyalle başlamak mümkün değildir.

Ama şunu YAPABİLİRSİNİZ, gerekli durumda bunları convert edebilirsiniz.  Örneğin, gitar kabloları 5-6 metredenden sonra çok gürültü yapar

Bu nedenle balanssız gitar sinyalini balanslı mikrofon sinyaline çevirmek için genellikle direct box (DI, direct injection) kullanılır…

Bu daha sonra standart XLR mic kablosuyla birkaç yüz feet’e genişletilebilir.

Sırada…

Balanslı MONO / Balanssız STEREO

mono-stereoBalanslı kablolarda kullanılan TRS konnektörlerin…

Kulaklık kablolarındaki konnektörlerle aynı olduğunu fark ettiklerinde…

İnsanların sıklıkla kafaları karışır.

Ve şunu merak ederler:

Biri mono, diğeri stereo iken bu nasıl oluyor?

Cevap:  STEREO kulaklığın kabloları BALANSSIZDIR.

Yani (+), (-) ve toprak balanslı MONO tellerin aksine…

Stereo kulaklık telleri şöyledir:

  • = Sol Kanal
  • Halka= Sağ Kanal
  • Manşon= Toprak

Tamam mıyız?  Süper.

Analog kablolar konusunu artık kapattığımıza göre, bu yazının ikinci kısmına geçebiliriz…

Bu kısmın konusu…

DİJİTAL Kablolar

Dijital kabloların sevindirici yanı, analog kabloların aksine, kullanmak için nasıl çalıştığını çok iyi anlamanıza gerek olmamasıdır.

Can sıkıcı yanı ise bunlardan ÇOK FAZLA olması ve mevcut olanların teknolojik gelişmeler sonucu sürekli değiştirilmesidir.

2014 itibariyle bilmeniz gerekenler şöyledir:

1. Üç Arabirim Kablosu

arabirim kablolarıHer stüdyoda olması GEREKEN…

Ses arabirimini bilgisayara bağlayan dijital kablodur.

Ve şüphe götürmez şekilde şu 3 seçenekten biridir:

  1. USB– uygun fiyatlı arabirimler için standarttır, 3 seçenek içerisinde veri transferi hızı en düşük olandır, yine de ev stüdyolarında iyi iş görür.
  2. Firewire– genellikle daha yüksek fiyatlı arabirimlerde görülür, USB’den oldukça hızlıdır.
  3. Thunderbolt– şimdilerde yalnızca en yeni ve pahalı arabirimlerde görülür, veri transferi hızı eşsizdir. Önceden yalnızca PCIe işlemci kartlarında görülürdü.

Yakında, mevcut thunderbolt’ların performansına rakip olan USB 3.0’lı arabirimleri de görebiliriz.

Sıradaki…

2. MIDI Kabloları

midi cableElektronik müzik yapanlar bunu yaygın olarak kullanılan MIDI kabloları, çeşitli elektronik enstrümanlar ile bunlara bağlı dijital aygıtlar arasında veri transferi yapar…

Bunu yaparken de MIDI (Musical Instrument Digital Interface – Müzik Gereçleri Sayısal Arabirimi) olarak bilinen ve notalar ve hız dahil çeşitli türdeki müzik bilgilerini ileten bir dil kullanır.

Ev stüdyolarında, bu kabloların bir ucu klavyeye/MIDI controller’a, diğeri de bilgisayarınıza bağlı olan MIDI arabirimine takılıdır ve DAW içerisindeki sanal enstrümanları kontrol etmenizi sağlar.

Son zamanlarda USB kabloları MIDI verilerini bilgisayara doğrudan aktarabiliyor, bu nedenle MIDI kabloları artık o kadar yaygın değil.

Sıradaki…

3. Optik Kablolar

optical cableOptik kablolar (namı diğer lightpipe kablolar) bilgiyi bir flaş serisi ile aktarır ve bir tek kablo ile birden fazla dijital ses kanalı taşıyabilir.

Alabildiği 2 sinyal:

  • ADAT– 48kHz’de 8 kanal veya 96 kHz’de 4 kanal taşır
  • S/PDIF (namı diğer TOSLINK)– 2 ses kanalı taşır

Stüdyoda, çok kanallı mic preamp’in 8 kanalının hepsini ses arabirimine göndermek için yaygın olarak ADAT kullanılır.

Stereo mixin ses arabiriminden bir harici kaynağa çıkışını sağlamak için yaygın olarak S/PDIF  kullanılır.

Sıradaki…

4. BNC Kablolar

BNC cableKablolu televizyon bağlantısı için kullanılan koaksiyel kablolarla aynı…

Ama adı ve amacı farklı olan BNC kablolar stüdyoda, iki ya da daha fazla aygıt bağlantısının yapıldığı durumlarda, dijital aygıtların iç saatlerini senkronize etmek için kullanılır.

Bu kablolar olmadan dijital aygıtlar düzgün şekilde senkronize olmaz, sonuç olarak da sample’lar düzgün hizalanmaz ve can sıkıcı klikler ve patlar duyulur.

Çok teferruatlı olmayan stüdyolarda BNC kabloları nadiren kullanılır ancak sinyal routing’i ileri seviyede olan daha büyük stüdyolarda bunlara sıklıkla ihtiyaç duyulur.

Sıradaki…

5. AES/EBU Kablolar

aes cableEn basit tabirle stüdyo kablolarının en tuhafı olan AES/EBU kablolar dijital optik kablonun S/PDIF sinyalini aktarmak için bir analog mikrofon kablosunun XLR konnektörlerini kullanır.

Düşük bütçeli teçhizatta çok tercih edilmese de daha yüksek kaliteli arabirimlerde veya diğer tür donanımda sıkça kullanılır.

Az kişinin bildiği bir diğer şey ise şudur ki…

AES/EBU” terimi aslında bir ses sinyalidir (ses kablosu değildir) ve aşağıdakiler dahil birçok farklı konnektörle birlikte kullanılabilir:

  • Optik
  • BNC
  • RCA 
  • XLR

En popüleri XLR olduğundan ortak ad olarak kullanılıyor.

Tahmin edebileceğiniz gibi, mikrofon kablolarında hataya düşmek oldukça mümkün, bu nedenle kullanırken etiketlemeniz çok yerinde olacaktır.

Sıradaki…

6. Cat5e Kablolar

cat5e cableSabit telefonlar için kullanılan kabloların aynısıdır.

Cat5e kablolar stüdyoda da mükemmelen iş görür…

Çünkü HEM güç kaynağını HEM DE çoklu dijital ses kanalını bir tek line üzerinden gönderme kabiliyetine sahiptir.

Aynı zamanda UZUN MESAFELERİ son derece DÜŞÜK GECİKME SÜRELERİYLE kısaltma kabiliyetine de sahiptir.

Bu özellikler bir araya geldiğinde, bu kablolar yüksek kaliteli birçok kulaklık dağıtım sistemi ihtiyacını mükemmelen karşılayacak hale geliyor.

En gelişmiş sistemlerin bazıları 40 kanallı sesi bir kişisel mixere yalnızca bir adet cat5e kablosuyla gönderebiliyor!

Sıradaki…

Elektrik Kabloları

power cableHem analog hem de dijital kablo konusunu kapattığımıza göre,

Geriye elektrik kabloları kalıyor.

Hemen hemen her şey için aynı kabloyu kullanmak pro audio’nun en harika yanı.

IEC C13 (ya da kısa adıyla IEC) olarak bilinen bu kablo bilgisayarlardan stüdyo monitörlerine, raf düzeneğine kadar neredeyse her şeyde kullanılır.

Stüdyo zamanla onlarcasını edinir, yani biri kaybolursa bolca yedeğe zaten sahipsinizdir.

Sıradaki…

Kablo Organizasyonu

Sonlara yaklaşırken finali organizasyon konusuyla yapmak istiyorum.

Kablo organizasyonunun çoğu stüdyo için bitmeyen bir cebelleşme olduğunu hayal etmek güç değil.

Bu yazıyı bitirirken organizasyonu kolaylaştıracak 3 ipucu vermek istiyorum:

1. Yılan Kablo Kullanın

snake cableEsas sorununuz kabloların çok fazla olmasıysa…

Yılan kablo birçok tek kabloyu BİR EDEREK size mükemmel çözümü sunabilir.

Ev stüdyolarında bunun 2 faydası vardır:

Bir, raf arkası dağınıklığı önemli ölçüde toplar, böylece kablo arap saçını çözmek zorunda kalmadan değişiklik yapabilirsiniz.

İki, Mik preamp girişlerini odanın abartısız her yerine yeniden yerleştirebilirsiniz… bu da rafın arka tarafına geçme nedenlerinizin birini daha eler.

Yılan kablolar hakkında ayrıntılı bilgi için bu yazıya bakın:

http://ehomerecordingstudio.com/studio-cable-snake/

Sıradaki…

2. Kablo Toplayıcı Kullanın

kablo toplayıcıProfesyonel stüdyolar kablo toplayıcı fikrine gülse de…

Her gün BİR gitar, BİR de mikrofon kablosunu sararak topladığınız tipik bir yatak odası set-up’ında…

Kablo toplayıcılar bu işkenceyi daha az can sıkan bir çözüme dönüştürebilir.

Uzatmak için ihtiyacınız olan uzunluğu elde edene kadar çekin, orada kendi kendine kilitlenir.

Sarmak için altından sıkıca çekin, kendi kendine sarılır.

Bazıları bunu reklam hilesi olarak görüyor ama birçoğumuz (ben dahil) bunlara bayılıyoruz.

Ve bitirirken son ipucu…

3. Kendi Kablolarınızı Lehimleyin

Pro stüdyolarda kabloların ortalık yerde durduğunu nadiren görürsünüz. Bunun nedeni…

Stüdyonun kendi kablolarını keserek ve lehimleyerek her birini iş için gerekli uzunluğa getrmiş olmasıdır.

Öte yandan ev stüdyolarında 3 m bağlantı için 25 m kablo kullanmak sıkça görülür.

Lehimlemenin zor olduğunu mu düşünüyorsunuz?

Deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki birçoğunuzun düşündüğü kadar zorlayıcı değil. Birkaç temel alet ve biraz pratikle gerçekten de herkes yapabilir.

İlginizi çektiyse …

Nasıl yapıldığıyla ilgili iyi bir videonun linkini aşağıda veriyorum:

Burada da başlıca unsurların bir listesi var:

  • Aletler:
    • tel kesici pense
    • havya
    • bir rulo lehim
  • Parçalar:
    • bir rulo balanslı kablo
    • XLR dişi ve erkek konnektör
    • TRS konnektör

Bu herkese önerdiğim bir iş değil ama elinden her iş gelen türde insanlar bu tekniği birkaç saatlik pratikle kolayca örenebilir.

En büyük faydası da şudur…

Artık kullanmadığınız tüm eski kablo ve konnektörler ıskartaya çıkabilir ve stüdyonuzun her an değişebilen ihtiyaçlarına göre tekrar tekrar kullanılabilir.

İşte bu kadar

Olay budur arkadaşlar… En Yeni Kayıt Stüdyosu Kabloları Kılavuzu.

Bu yazıyı beğendiyseniz paylaşmanızı rica ederiz 🙂